( 1 ) حكم شك در چيزى از كارهاى نماز ( 2 ) مسألهء 1 - كسى كه در يكى از كارهاى نماز شك كند ، چنانچه اين شك قبل از داخل شدن در غير آن ، كه بايد آن را بعد از آن چيز مشكوك انجام داد ، باشد ، واجب است آن چيز مشكوك را بياورد ، مانند اين كه در تكبيرة الاحرام قبل از آن كه در قرائت ، حتّى در « اعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم » داخل شود ، شك نمايد ، يا در خواندن سوره حمد قبل از آنكه وارد خواندن سوره شود ، ( شك كند ) يا در قرائت سوره قبل از آنكه شروع به رفتن ركوع نمايد ، ( شك كند ) يا در بجا آوردن ركوع قبل از خم شدن براى سجده ، ( شك نمايد ) يا در سجده قبل از ايستادن يا قبل از داخل شدن در تشهّد ( شك كند ) و چنانچه اين شك بعد از دخول در كارى باشد كه بايد پس از آن مشكوك ، انجام بگيرد ، هر چند آن كار بعدى مستحبّ باشد ، در اين صورت به شك اعتنا نمىنمايد و بنا مىگذارد كه آن را انجام داده است ، بدون آن كه فرقى بين دو ركعت اول نماز و دو ركعت آخر نماز باشد . بنابراين كسى به شك در خواندن فاتحه در حالى كه به قرائت سوره شروع كرده ، اعتنا نمىكند و به شك در خواندن سوره در حالى كه به قنوت مشغول شده است ، اهميّت نمىدهد و به شك در ركوع يا سر برداشتن از آن در حالى كه مشغول رفتن به طرف سجده است ( اعتناء نمىكند ) و به شك در انجام سجده در حالى كه ايستاده يا مشغول تشهد است ، ( اعتنا نمىنمايد ) و به شك در تشهد در حالى كه ايستاده است بلكه و در حالى كه شروع به ايستادن نموده است بنابر اقوا ( اعتناء نمىكند ) ، ولى اگر در حال برخاستن براى قيام در انجام سجده شك كند ، بايد سجده را بجا آورد . ( 3 ) مسألهء 2 - در بناء گذاشتن بر انجام مشكوك [ فرقى بين جزءهاى مستقل و غير مستقل نيست ] و اعتناء نكردن به شك بعد از آنكه در غير داخل شد فرقى نيست كه آن غير از جزءهاى مستقل باشد ، مانند مثالهاى گذشته ( مثلا سوره نسبت به حمد ) و يا از جزءهاى غير مستقل ، مثل اين كه نسبت به خواندن اوّل سوره ، وقتى كه در آخر سوره است ، شك كند ، يا نسبت به اوّل آيه ، وقتى كه در آخر آيه است بلكه نسبت به اوّل كلمه ، وقتى كه در آخر كلمه است شك نمايد ، ( كه در همهء اين موارد به شك خود اعتنا نمىكند ) اگر چه احتياط آن است كه ( در موارد غير مستقل ) آن مشكوك را به قصد « قربة الى اللّه » ( بدون آن كه جزئيّت حتميهء آن را قصد نمايد ) بجا آورد . ( 4 ) مسألهء 3 - اگر در اين كه آنچه را كه انجام داده ، صحيح بوده است يا فاسد ، شك نمايد - نه آن كه در اصل انجام آن شك داشته باشد - به شك خود اعتنا نمىكند ، اگر چه در محل آن باشد ، هر چند در اين صورت احتياط به اين ترتيب كه قرائت و ذكر ( مشكوك الصحة ) را به قصد « قربة الى اللّه » اعاده نمايد و در مورد ركن ( مشكوك الصحة ) احتياط را به اين ترتيب كه نماز را تمام كند و سپس آن را اعاده نمايد مطلوب است . ( 5 ) مسألهء 4 - اگر شك در سلام نماز كند بعد از آن كه داخل چيزى شود كه بر فراغ نماز مترتب است ، مثل تعقيب و مانند آن يا در بعضى از كارهائى كه منافات با نماز دارد و مانند اينها از امورى كه نمازگزار جز بعد از فراغ از نماز به